Extra kosten na een scheiding: van sportclubs tot schoolspullen. Hoe pak je het aan?Let op signalen van je kind

Waar het vaak misgaat: kleding

Als Jacquelijn één onderwerp moet noemen waar opvallend veel ruzie over ontstaat, is het kleding. ‘Wie koopt wat? Wie betaalt de winterjas? En waarom zie ik die dure kleding die ik heb gekocht nooit terug?’

In sommige gezinnen loopt dat zo hoog op dat kinderen zich moeten omkleden voordat ze naar de andere ouder gaan. De kleren van mama blijven bij mama, die van papa bij papa.

‘Voor ouders voelt dat misschien logisch,’ zegt Jacquelijn, ‘maar voor kinderen kan dat ingewikkeld zijn. Het maakt de overgang tussen twee huizen nog duidelijker. Zeker tieners voelen meestal feilloos aan dat het niet om hen gaat, maar om een strijd tussen ouders.’

Wat meestal goed geregeld is

Bij de meeste scheidingen liggen de basiskosten vast in een ouderschapsplan. Denk aan:

• sportclubs en contributies;

• schoolkosten en schoolreisjes;

• kleding (of een kledingbudget).

Veel gescheiden ouders hebben een gezamenlijke en/of-rekening voor het kind. ‘Vaak spreken ouders af: tot een bepaald bedrag kun je zelfstandig uitgaven doen voor het kind. Is het meer, dan overleg je eerst,’ legt Jacquelijn uit.

De echte discussie: de extra’s

De meeste spanning zit in de kosten die niet standaard zijn vastgelegd:

• spullen voor een nieuwe hobby;

• kosten voor een schoolproject of -uitvoering;

• verjaardagscadeautjes voor vrienden;

• extra kleding of schoenen ‘omdat iedereen die heeft’.

Neem verjaardagen. Wie zorgt voor het cadeau? ‘Soms zegt de ene ouder: dit betaal je uit de gezamenlijke pot. De ander vindt juist dat dit een privé-uitgave is die hoort bij het zakgeld,’ zegt Jacquelijn. Dat verschil in denken kan voor discussie zorgen.

Wat tieners hiervan meekrijgen

Als ouders er niet uitkomen, voelen kinderen dat meteen. Zeker bij kosten die direct over hengaan. Jacquelijn ziet dan vaak drie patronen ontstaan Jacquelijn ziet dan vaak drie patronen ontstaan:

Pleasen 
‘Ik hoef die nieuwe schoenen niet.’ ‘Die vakantie is niet zo belangrijk.’ 
Kinderen zeggen het niet omdat ze het menen, maar om ruzie te voorkomen. Wat voor ouders klinkt als ‘fijn, probleem opgelost’, is voor kinderen vaak een strategie om de rust te bewaren.

Loyaliteitsstress 
Tieners voelen haarfijn aan waar de gevoeligheden liggen. Ze weten bij welke ouder geld een spannend onderwerp is en bij wie juist niet. Dat kan ertoe leiden dat ze informatie achterhouden, dingen verdelen over twee huizen, of het gevoel krijgen dat ze moeten kiezen. ‘Ze durven soms niet eens meer te vertellen dat er iets nieuws nodig is’, zegt Jacquelijn van der Vijver.

Schuldgevoel 
‘Mijn ouders hebben ruzie door mij’. Tieners trekken die conclusie sneller dan ouders denken. Zeker als discussies steeds draaien om kosten die met hen te maken hebben. Ze trekken de conclusie: als ik er niet was, was dit conflict er ook niet.  
 
Dat schuldgevoel kan zich uiten in boosheid, maar juist ook in terughoudendheid, minder vragen stellen of het idee dat ze ‘niet lastig mogen zijn’. Of ze gaan het contact met hun ouders uit de weg door vaker naar vrienden te gaan.

Wat helpt wel: afspraken met ruimte

Volgens Jacquelijn ligt de oplossing steeds in dezelfde vraag: wat helpt mijn kind op dit moment?

3 dingen die je kan doen als ouders

1. Handel steeds vanuit het belang van je kind  

De meeste ouders willen handelen in het belang van hun kind, maar bij extra kosten na een scheiding kunnen oud zeer of frustraties ongemerkt meespelen. Jacquelijn ziet dat regelmatig: ‘Een ouder springt steeds bij omdat het kind anders de dupe wordt. Dat is liefdevol, maar als het structureel wordt, gaat het wringen.’

Wat helpt, is de vraag stellen: los ik hiermee echt iets op voor mijn kind, of neem ik vooral een conflict tussen ons als ex-partners weg? Soms is bijspringen de beste keuze, soms is het belangrijker om samen tot een afspraak te komen voor de langere termijn.

2. Geef je grenzen helder aan en ga het gesprek aan 

Spanning ontstaat vaak niet door het geld zelf, maar doordat grenzen niet worden uitgesproken. De ene ouder regelt ‘even snel’ iets extra’s, de ander hoort het achteraf en voelt zich buitenspel gezet.  
 
‘Het helpt om te zeggen: ik heb dit nu gedaan omdat het nodig was, maar ik kan dit niet elke keer alleen dragen,’ zegt Jacquelijn. ‘Dat is geen verwijt, maar een uitnodiging om samen verantwoordelijkheid te nemen. Ook bij tieners kun je laten zien dat ouders hierover overleggen. Dat geeft rust en vertrouwen’, zegt Jacquelijn.

3. Kom je er samen niet uit? Haal er iemand bij 

Als gesprekken steeds vastlopen, is het geen falen om hulp in te schakelen. Integendeel. Een coach, mediator of pedagogisch professional kan helpen om het gesprek te structureren en de focus weer terug te brengen naar de ouderrol.

‘Een externe dwingt ouders om uit de ex-partnerstrijd te blijven,’ legt Jacquelijn uit. ‘En helpt om afspraken te maken die wel uitvoerbaar zijn.’ Op de website van Expertisecentrum Kinderen in Een Scheiding kun je zoeken naar de juiste hulp in jouw regio.