Oplopende schulden, rente en boetes: hoe help ik mijn kind?

Een openstaande Tikkie, een laptop op afbetaling, even iets bestellen via Klarna: kleine bedragen lijken onschuldig, maar kunnen zich snel opstapelen. Hoe zorg je ervoor dat je kind grip houdt op zijn financiën en niet in de schulden belandt?

Schulden? Niet bij mijn kind!

We denken vaak dat schulden ontstaan door één grote verkeerde beslissing en dat het onze kinderen niet overkomt. Maar meestal gaat het om een opeenstapeling van kleine betalingen die iedereen kan doen. Zo verloopt het proces van Buy Now, Pay Later, oftewel achteraf betalen, als volgt:

Een jas van 80 euro via Klarna bestellen, is makkelijk en snel gedaan. Het voelt minder als een uitgave dan wanneer je het bedrag direct afrekent.
Je hebt dertig dagen om te betalen, maar als je dat vergeet, volgt een herinnering.
Na de tweede herinnering komen er extra kosten bij.
Uiteindelijk wordt de vordering overgedragen aan een incassobureau of deurwaarder, waardoor de schuld flink kan oplopen, terwijl het aanvankelijke aankoopbedrag misschien wel relatief laag was. Zonde!

Uit onderzoek van ABN Amro en Nibud blijkt dat 13 procent van de minderjarigen Buy Now, Pay Later (BNPL) gebruikt, terwijl dat officieel niet mag. Onder 15- en 16-jarigen loopt dit zelfs op tot 17 procent. Bijna een kwart van de scholieren die BNPL gebruiken, heeft een rekening weleens te laat betaald. ‘Veel jongeren beseffen niet dat ze eigenlijk een lening aangaan,’ zegt Wetser. ‘En zodra een betalingsachterstand ontstaat, wordt het bedrag snel hoger door rente en incassokosten.’

OUDER AAN HET WOORD Ik werkte een tijd bij Ici Paris. Dan kwamen jongeren iets terugbrengen in de winkel dat ze online hadden besteld en betaald met Klarna. Als ik dan hun geld wilde terugstorten, of cash teruggeven, zeiden ze: dat hoeft niet, want ik heb nog niet betaald. Ze snapten niet dat die rekening nog openstond. Dus jongeren weten eigenlijk niet zo goed hoe het werkt. Irene

Tips om schulden te voorkomen

Schulden zijn niet per definitie slecht. Een studielening kan bijvoorbeeld een investering zijn in de toekomst. Maar lenen voor onnodige aankopen kan een risicovolle gewoonte worden. Het probleem ontstaat als schulden zich opstapelen en er geen plan is om ze af te lossen. Hoe help je je kind om schulden te voorkomen? Vijf tips:

Let op red flags Vermijdt je kind gesprekken over geld? Zie je plotseling veel kleine betalingen op de bankrekening? Wordt er vaker geld geleend bij vrienden of familie? Doet je kind opvallend veel BNPL-transacties? Dat zijn alarmbellen om in de gaten te houden. Volgens Wetser is het nog beter om vooraf het gesprek aan te gaan. ‘Je kunt wachten tot je signalen ziet, maar liever maak je van geld een vast gespreksonderwerp aan tafel. Zorg dat je kind zich veilig voelt om geldzaken met jou te bespreken.’
Bespreek de rol van sociale media en finfluencers Jongeren worden op platforms als TikTok en Instagram verleid met succesverhalen over crypto, dropshipping en beleggen. Maar finfluencers laten alleen zien hoe ze geld verdienen, niet hoe vaak ze verliezen. Hoe kun je dit bespreekbaar maken? Stel open vragen: ‘Heb je weleens gehoord van mensen die rijk werden via crypto? Wat denk je dat de risico’s zijn?’ In dit artikel geven we meer tips om tieners bewust te maken van ‘finfluencing’.

Ook een goede tip: ga op zoek naar een gemeenschappelijke vijand. Kijk bijvoorbeeld samen een documentaire over hoe social mediabedrijven te werk gaan, zoals The Social Dilemma (Netflix). Zo hoeft de boodschap niet van jou te komen, maar kan jouw tiener zelf concluderen hoe hij of zij door Big Tech wordt bespeeld.

Leg uit hoe rente en leningen écht werken ‘Lenen voelt als een oplossing nu, maar is een last voor later,’ zegt Wetser. Laat je kind eens uitrekenen hoe lang het duurt om duizend euro af te betalen als je elke maand maar 50 euro kunt missen (antwoord: ruim twee jaar, en dat is dan zonder rente). ‘Leg uit dat je alleen een lening aan moet gaan als je zeker weet dat je het geld kunt missen,’ zegt Wetser. ‘Je moet er nu al zicht op hebben dat je het kunt afbetalen, en er niet ervan uitgaan dat je het wel bij elkaar verdient.’
Maak schulden bespreekbaar Als je kind een financiële fout maakt, wil je graag dat hij of zij het eerlijk en snel bij jou meldt. ‘Jongeren schamen zich vaak voor schulden en durven geen hulp te vragen,’ zegt Wetser. ‘Zorg dat je kind weet: hoe eerder je erbij bent, hoe makkelijker het op te lossen is. Zeker voor minderjarigen zijn er veel regelingen die kunnen helpen. Schep dus een veilige sfeer om het eerlijk te kunnen vertellen.’
Schakel hulp in als het nodig is Soms is een schuld te groot om zelf op te lossen. Laura Wetser zit in de adviesraad van Stichting Social Debt, die jongeren helpt met beginnende schulden en begeleiding biedt om overzicht te krijgen en betalingsregelingen te treffen. ‘Er zijn veel organisaties die kunnen helpen. Maar de eerste stap is dat jongeren hun probleem durven te delen,’ zegt Wetser.

Zo help je je kind schulden voorkomen
1. Herken signalen op tijd
2. Praat regelmatig over geld
3. Leg uit hoe lenen echt werkt
4. Maak schulden bespreekbaar
5. Schakel hulp in als dat nodig is

De highlights in 1 minuut

Schulden beginnen vaak klein
Achteraf betalen maakt uitgeven makkelijker
Kosten lopen snel op door boetes en rente
Veel jongeren zien niet dat ze lenen
Open praten voorkomt grotere problemen
Vroege signalen herkennen is belangrijk

Conclusie - Oplopende schulden, rente en boetes: hoe help ik mijn kind?

Schulden ontstaan zelden in één keer, maar groeien vaak door kleine bedragen die zich opstapelen. Door op tijd het gesprek aan te gaan, inzicht te geven in hoe lenen werkt en een veilige omgeving te creëren, help je je kind om grip te houden op geld en financiële problemen te voorkomen.