Mijn tiener laten betalen met telefoon: ja of nee?

Een nieuwe manier van betalen roept vragen op 

Tieners betalen steeds vaker digitaal. Vrijwel alle jongeren vanaf twaalf jaar hebben een smartphone. 80 procent heeft een bankapp, waarvan 75 procent die ook actief gebruikt. Contactloos betalen – met een pas of telefoon – is voor veel jongeren inmiddels normaal. 

Maar als het gaat om betalen met de telefoon, verandert er voor veel ouders iets. Het voelt anders dan een pas in je portemonnee. Heeft dat ook invloed op je betaalgedrag? 

Die reacties hoort ook financieel opvoedexpert Annelou van Noort. Zij geeft door het hele land presentaties over hoe je je kind financieel weerbaar kunt maken: op scholen, in bibliotheken en bij gemeenten. Vooral tijdens de Week van het Geld spreekt ze veel ouders. Daar komt het onderwerp digitaal betalen vrijwel altijd vanzelf op tafel. 

‘Ik zie eigenlijk twee groepen,’ vertelt ze. ‘Aan de ene kant ouders die het juist heel fijn zouden vinden als hun kind met de telefoon kan betalen. Omdat ze een beetje klaar zijn met die pinpas die steeds kwijt is of die pincode die hun kind niet meer weet.’ 

Aan de andere kant zijn er ouders die juist terughoudend zijn. ‘Die zeggen: als mijn kind met de telefoon kan betalen, gaat het nog sneller geld uitgeven en heb ik er helemaal geen controle meer over.’ 

Die zorgen komen ook terug in onderzoek van BUUT. Vrijwel alle ouders zien voordelen van mobiel betalen, maar 96 procent ziet ook nadelen. Vooral de angst dat kinderen minder gevoel krijgen voor “echt geld” (64 procent) en te makkelijk geld uitgeven (61 procent) speelt een rol. 

Is betalen met je telefoon echt fraudegevoeliger?

Volgens Van Noort is dat niet zo vanzelfsprekend. ‘Of je nou met je telefoon betaalt of met je pinpas contactloos betaalt: dat werkt eigenlijk precies hetzelfde. Ik zie niet direct waarom dat fraudegevoeliger zou zijn.’

Sterker nog, in sommige gevallen kan een pinpas juist meer risico opleveren. ‘Met een pinpas wordt vaak best laconiek omgegaan. Die slingert ergens in een tas of jaszak. En met contactloos betalen kun je er toch bedragen mee afrekenen zonder pincode. Zo’n pinpas zonder pincode heeft dus echt waarde.’

Als iemand zo’n pas vindt, kan er vaak gewoon mee worden betaald. Dat risico bestaat bij een telefoon minder snel, omdat die meestal beveiligd is met een code, vingerafdruk of gezichtsherkenning. Jongeren raken hun telefoon bovendien minder snel kwijt, omdat ze alles ermee doen en er zuiniger mee omgaan.

Van Noort: ‘Als ik ouders een advies mag geven, dan is het om het gesprek vooral te laten gaan over de digitale risico’s waar jongeren online mee te maken krijgen. Denk bijvoorbeeld aan nepberichten van banken of betaalverzoeken die er betrouwbaar uitzien. Omdat geldzaken steeds digitaler gaan, klikken jongeren daar soms sneller op.’

De echte zorg zit vaak ergens anders

Annelou van Noort snapt de zorgen over mobiel betalen. Maar volgens haar gaan die uiteindelijk niet echt over de betaalmethode.

‘Als ouders het spannend vinden dat hun kind met een telefoon betaalt, gaat dat meestal over iets anders. Over de angst dat hun kind te veel geld uitgeeft. Of dat ze er geen controle meer op hebben.’

Maar dat gedrag hangt volgens haar niet samen met de manier waarop er betaald wordt. ‘Als een kind een echte uitgever is, dan doet hij dat ook met contant geld en met een pinpas. Dan gebeurt dat ook met een telefoon.’

Het lijkt alsof je sneller geld uitgeeft

Dat mobiel betalen makkelijk en snel is, ontkent Van Noort niet. De betaling zelf kost nauwelijks moeite: even je telefoon langs de scanner en je loopt weer naar buiten.

Voer het gesprek

Volgens Van Noort begint financiële opvoeding niet bij regels, maar bij vragen stellen. ‘Ouders willen het liefst meteen vertellen hoe hun kind met geld moet omgaan. Maar bij een tienerbrein werkt dat meestal niet zo goed.’

Ze raadt ouders aan om het gesprek anders te openen. ‘Vraag bijvoorbeeld: hoe vind jij zelf dat het gaat met geld? Lukt het allemaal? Kan ik je ergens bij helpen?’

Vanuit dat gesprek kun je samen kijken naar oplossingen: spaardoelen, potjes of manieren om verleidingen te weerstaan.

Fouten maken hoort erbij

En misschien nog wel belangrijker: laat jongeren oefenen. ‘Als ouder willen we onze kinderen beschermen. Maar leren omgaan met geld betekent ook dat je soms een fout maakt. “Maak er een potje van”, is niet voor niets de slogan van BUUT.’

Juist in de tienerjaren zijn de bedragen meestal nog klein. ‘Dan is het minder erg als iets een keer misgaat. Daar leren ze veel meer van dan wanneer wij alles dichttimmeren.’

Daarom adviseert Van Noort om de spelregels niet te strak te maken. ‘Je kunt bijvoorbeeld het bedrag op de betaalrekening wat lager houden. Dan is er speelruimte, maar wel binnen grenzen. Bij betalen met telefoon kun je ook limieten instellen, net als bij een pinpas. En als je écht vindt dat je kind er nog niet klaar voor is, dan wacht je gewoon nog even met toestemming geven via de bankapp.’