Niet tussen twee vuren: hoe voorkom je na een scheiding dat geld een loyaliteitsding wordt?

Geld voelt voor kinderen als liefde

Kinderen, ook tieners, koppelen geld vaak onbewust aan ‘houden van’. Dat is niet zo gek: wie iets makkelijk kan betalen, lijkt zorgelozer en leuker. Wie nee moet zeggen, voelt strenger. ‘Kinderen vergelijken dat automatisch,’ zegt Jacquelijn. ‘Net zoals ze dat ook deden voor de scheiding. Alleen krijgt het nu meer gewicht.’

Dat kan ervoor zorgen dat geld onbedoeld een meetlat wordt: wie doet het beter voor mij? En daar proberen kinderen zich vervolgens zo goed mogelijk toe te verhouden.

Hoe pleasegedrag eruit kan zien

Loyaliteit uit zich zelden in grote woorden, maar juist in kleine aanpassingen. Een tiener die zegt dat nieuwe schoenen “niet nodig” zijn. Een kind dat niet naar een feestje hoeft “omdat het toch niet zo leuk is”.

Of jongeren die spullen letterlijk verstoppen: nieuwe sneakers blijven in de tas als ze naar de andere ouder gaan, om maar geen vragen of spanningen op te roepen. ‘Kinderen worden daar heel creatief in,’ vertelt Jacquelijn. ‘Ze doen er alles aan om te voorkomen dat ouders boos of verdrietig worden.’

Sociaal wenselijk gedrag

Voor ouders kan dat verwarrend zijn. Het klinkt als meegaandheid, zelfstandigheid. Je denkt misschien: ‘wat fijn dat hij er zo relaxed in staat.’ Maar vaak is het sociaal wenselijk gedrag: kinderen stemmen hun wensen af op wat zij denken dat de ouder aankan.

‘Ga er niet automatisch vanuit dat je kind echt niets wil,’ adviseert Jacquelijn. ‘Maar wees nieuwsgierig. Vraag door: hoe komt het dat je dit zo bedacht hebt? Of: wat maakt dat je dit nu zegt? Dat ene extra gesprekje kan veel duidelijk maken.’

Loyaliteit is normaal, kiezen niet

Loyaliteit is geen probleem dat opgelost moet worden, maar een gegeven waar je rekening mee houdt. ‘Kinderen zijn van nature loyaal. Dat is gezond,’ zegt Jacquelijn. ‘Het wordt pas lastig als ze het gevoel krijgen dat ze moeten kiezen.’

Om dat patroon te doorbreken, werken KIES-coaches veel met gesprekken en rollenspellen, ook met tieners die aanvankelijk weerstand voelen. ‘We leggen uit: jouw mening telt. Jij hoeft het niet voor je ouders op te lossen. Zij hebben gekozen voor de scheiding, jij niet. Maar jij moet wel leven met de afspraken. Hoe gaan we dat doen? Wat vind jij belangrijk? Zo voelen ze zich gehoord.’

Naast pleasegedrag kunnen tieners ook boosheid, prikkelbaarheid of opstandig gedrag naar een of beide ouders laten zien. Dit komt vaak voort uit macht en onzekerheid. Op de website van KIES kun je gratis ‘kindplannen’ downloaden’ om de wensen en behoeften van je tiener inzichtelijk te maken.

3x wat kun je als ouder doen?

Normaliseer en accepteer verschillen 
Probeer niet alles gelijk te trekken. Dat lukt zelden en geeft vaak meer spanning. Verschillen tussen huizen zijn niet erg, zolang ze duidelijk zijn. ‘Je mag gewoon voor jezelf staan,’ zegt Jacquelijn. ‘Wees helder in wat bij jou kan en wat niet. Dat geeft kinderen houvast.’

Neem pleasegedrag serieus, maar niet letterlijk 
Als je kind zegt dat iets niet hoeft, neem dat dan serieus. Maar neem ook de tijd om te onderzoeken waar het vandaan komt. Een open vraag als ‘Wat maakt dat je dit zegt?’ of ‘Hoe voelt dit voor jou?’ helpt meer dan meteen erin meegaan of afwijzen.

Maak expliciet dat geld niets zegt over liefde 
Benoem het hardop: dat geld, cadeaus of uitjes geen maatstaf zijn voor hoeveel je van je kind houdt. Dat ouders soms andere keuzes maken, maar dat die niets veranderen aan de band. Voor kinderen is het fijn om die bevestiging te horen.

Zo voorkom je dat geld een loyaliteitsissue wordt