Zakgeld gaat naar drank en vapes. Moet ik dit toelaten of niet?

Toen je kind voor het eerst zakgeld kreeg, kocht hij er gummetjes of een sleutelhanger van. Maar inmiddels is je puber groter en de verleidingen ook. Drank, vapes, gokken, ongezond eten. Het zijn uitgaven waarvan je als ouder misschien denkt: moet ík dit financieren? Sowieso omdat het meeste hiervan officieel niet mag voor de 18.

Verbieden werkt niet, begeleiden wel

Volgens geldexpert Joëlla Opraus heeft het geen zin om te proberen alles onder controle te houden. ‘Als moeder denk je natuurlijk: dit wil ik niet. Maar pubers gaan toch hun eigen keuzes maken. Je bent zelf ook jong geweest en kan je misschien nog wel de spanning herinneren als je iets nieuws uitprobeerde. Je hebt er helaas minder invloed op dan je zou willen, maar je kunt het wél begeleiden.’

Opraus is co-auteur van Later word ik rijk – over de financiële opvoeding van kinderen in alle leeftijden. In het boek pleit ze voor openheid. ‘Mijn zoons zijn 7 en 11. Ik wil altijd mee kunnen kijken op hun bankrekening. Niet omdat ik alles wil controleren, maar omdat ik betrokken wil blijven. Zodat we het kunnen hebben over wat ze kopen en waarom. Zolang ik financieel verantwoordelijk ben, vind ik dat logisch. En het geeft hen ook een gevoel van veiligheid: mijn ouders kijken mee, ik hoef het niet alleen te doen.’

Van controleur naar coach

Opraus raadt ouders aan het zakgeld geen strijd te laten worden. ‘Ga niet elke uitgave bespreken en zeker niet afkraken. Als je boos wordt omdat je puber deze week weer 3 keer naar de McDonald’s is geweest, is dat controle – geen begeleiding. Je wil het gesprek voeren over waarom hij dat doet, en of dat bij zijn doelen past.’

In plaats van verbieden, kun je dus beter de uitgaven gebruiken als ingang voor een goed gesprek. ‘Vraag waar je kind zijn geld aan uitgeeft, wat hem daartoe beweegt, en hoe hij zich daarover voelt,’ zegt Opraus. ‘Groepsdruk speelt hierin vaak een grote rol.’

Zakgeld = leergeld

Het is niet altijd makkelijk om te zien waar je kind zijn geld aan uitgeeft. Maar zoals financieel opvoedexpert Femke Hogema zegt in dit artikel over jongere pubers: ‘Als je kind spijt krijgt van een aankoop, heb je als financiële opvoeder eigenlijk een feestje te vieren. Dan heeft hij iets geleerd.’

Voor oudere pubers geldt dat net zo goed. Wat je volgens Opraus wel kunt doen, is je kind vertellen wat de gevolgen zijn van vapen. ‘Er zijn genoeg filmpjes over te vinden. Mocht je kind het toch een keer geprobeerd hebben, zorg er dan voor dat het bespreekbaar is thuis, en dat het niet meteen leidt tot ruzie, want dan gebeurt het stiekem en heb je nog minder invloed.’

Hoe doen andere ouders het?

Volgens Joëlla Opraus gaan ouders verschillend met dit soort situaties om. ‘Sommige ouders zeggen: als je wil vapen, doe het dan maar hier thuis, dan weten we tenminste wat je doet. Anderen geven het één keer en hopen dat het vies genoeg is om het nooit meer te doen. En er zijn ouders die zeggen: als jij gaat vapen, dan kost je dat iets. Bijvoorbeeld je rijlessen.’

Zelf zit Joella in het midden. ‘Ik wil absoluut niet dat ze het gaan doen, maar ik weet dat de invloed die ik heb vooral zit in het gesprek en het behouden van de verbinding. Daarom kies ik voor vertrouwen, mét duidelijke grenzen.’

5 tips voor de ‘slechte’ uitgaven van je puber

Samenvattend: hoe ga je om met de ‘slechte’ uitgaven van je puber?

Tip 1: kijk mee op de rekening

Spreek af dat jij toegang houdt tot de bankrekening, zolang jij verantwoordelijk bent voor het geld.

Tip 2: blijf het gesprek voeren

Vraag niet alleen wat ze kopen, maar waarom ze die keuzes maken.

Tip 3: pick your battles

Laat het los bij fastfood of game-uitgaven, grijp in bij onveilige situaties of verboden spullen.

Tip 4: gebruik de uitgave als startpunt

Maak van elke aankoop een moment voor een gesprek over prioriteiten en gevolgen.

Tip 5: maak nieuwe afspraken als het nodig is

Wat eerst werkte, past misschien niet meer bij deze levensfase.