Te mooi om waar te zijn (en toch geklikt). Wat je kind leert van nepwebwinkels
‘Een klik en het is van jou’, zei het scherm. Maar soms blijft het bij kopen en komt de levering nooit. Voor een op de vijf jongeren werd dat werkelijkheid: uit onderzoek van Wijzer in Geldzaken blijkt dat 20 procent van de jongeren zelf slachtoffer is geworden van een nepwebwinkel, en meer dan de helft (51 procent) iemand kent die opgelicht is.
Een alarmerend beeld?
‘Jongeren hebben soms de neiging zichzelf te overschatten,’ zegt Christian Meijer, hoofd van Wijzer in Geldzaken. Ruim de helft van de jongeren, 55 procent, zegt dat ze een nepwebwinkel wel kunnen herkennen, en 56 procent denkt te weten waarop je moet letten. ‘Maar het aantal jongeren dat opgelicht is, blijft vrij hoog.’ Toch is dat volgens hem niet zo vreemd. ‘Het onderzoek is gedaan onder jongeren van 15 tot 19 jaar, precies de leeftijd dat ze beginnen met online aankopen. Ze zijn aan het oefenen: hoe werkt iDEAL, welke stappen volg je, wanneer komt het binnen? En daar horen fouten bij. Logisch dus dat het in deze fase wat vaker misgaat.’
Hoe werkt die verleiding precies?
Veel nepwebwinkels liften mee op dagen als Black Friday of Cyber Monday, maar dezelfde trucjes werken het hele jaar door. Denk aan:
Te mooi om waar te zijn. Sneakers die overal uitverkocht zijn, maar op deze ene site nog beschikbaar, en ook nog eens met 70 procent korting.
Valse keurmerken. Een keurmerklogo zegt niets als je niet controleert of de site ook echt in het register van dat keurmerk staat.
Dubieuze reviews. Allemaal even positief, vaag of identiek geformuleerd. Of: helemaal geen recensies.
Onrealistisch aanbod. Luxeproducten of merkkleding tegen prijzen die te laag zijn om winstgevend te zijn.
Vaak voel je intuïtief al dat het niet klopt, maar online schakelen we dat stemmetje sneller uit. Meijer legt het uit met een herkenbaar beeld: ‘Stel: je loopt in een vreemde stad in een donkere steeg. Je komt een winkeltje tegen met schreeuwerige letters en een verkoper die je niet vertrouwt. Binnen ligt een duur product voor een spotprijs. Zou je daar je geld achterlaten? Waarschijnlijk niet. Maar online zijn die signalen veel subtieler, en dat maakt het verraderlijk.’
Van misser naar mini-les
Toch kun je een nepwebshop herkennen, als je de tijd neemt. Meijer: ‘Online kopen is een vaardigheid. Ook voor ouders trouwens. Iedereen klikt wel eens te snel. Maar elke misser is een mini-les in kritisch denken.’ In plaats van te zeggen ‘trap er niet in’, kun je volgens hem beter samen kijken hoe het gebeurde. ‘Wat trok je aan? Waarom voelde het betrouwbaar? Wat zag je over het hoofd? Als je dat samen analyseert, leert je tiener veel meer dan van een waarschuwing.’
5x zo word je samen ‘shopwijs’
De beste manier om nepwebwinkels te vermijden? Even stilstaan voordat je op ‘Bestellen’ drukt. Deze checklist helpt:
1. Check het keurmerk
2. Doe de reality-check
Is de prijs te mooi om waar te zijn? Dan is dat vaak ook zo. Waarom zou een onbekende webshop wel die gewilde sneakers op voorraad hebben, voor de helft van de prijs?
3. Lees de reviews
4. Check de historie
5. Maak er een gezamenlijk project van
Laat je tiener een webshop beoordelen alsof het een mini-detective is: wat klopt er wel, wat niet? Maak samen een checklist en hang die op bij de computer.
